HedenHaags

Haagse School

Mesdag en andere schilders van de Haagse School tonen ons de stad van rond 1900: het wisselende duinlandschap, de zee, het strand en de mensen die daar in hun tijd zo van genoten. De werken die zijn opgenomen in HedenHaags vallen binnen de thema's 'Naar Buiten', 'In de Stad' en 'Haags Vermaak'; een driedeling die voortvloeit uit de favoriete onderwerpen van de meesters van de Haagse School. Kijkend naar n van de meters lange schetsen voor zijn beroemde Panorama wordt de passie van Mesdag voor het ongerepte duinlandschap voelbaar. De liefde en fascinatie voor Den Haag is ook zichtbaar in de werken van Mesdags tijdgenoten. Floris Arntzenius, Johannes Klinkenberg, Anton Mauve, Bernardus Blommers en Sientje Mesdag-van Houten laten allen een persoonlijke en idyllische kant van de stad zien.

Het vastleggen van een moment Naar buiten

Hendrik Willem Mesdag
Studie voor Panorama van Scheveningen, 1880
De Mesdag Collectie, Den Haag

In de tijd dat Hendrik Willem Mesdag in Den Haag woonde en werkte, tussen 1869 en 1915, veranderde zijn omgeving razendsnel.
Mesdag was zich bewust van deze veranderingen en probeerde zijn omgeving vast te leggen zoals het op dat moment was.
Zo zegt hij over het Panorama van Scheveningen : "wat ik daar gemaakt heb - zo' n jaar of wat geleden, dat krijg je nooit meer te zien! Da's uit, met Scheveningen is 't gedaan.
En als ik 't niet alleen nog wist van vroeger, uit die schetsen,- waarachtig dan was ' t afgelopen".

Opgeslokt door de stad Naar buiten

Th. E.A. De Bock
Duinlandschap bij Den Haag
Collectie Kunsthandel A.H. Bies, Eindhoven

De Bock trok regelmatig de stad uit om te schilderen. Zijn favoriete plek om te werken waren de duinen van Loosduinen.
Loosduinen was toen nog een zelfstandige, landelijke gemeente van boeren en tuinders.
Rond 1900 was de stad Den Haag voortdurend op zoek naar manieren om zijn grondgebied uit te breiden.
In 1903 werd het eerste gedeelte van Loosduinen geannexeerd door Den Haag.
In 1923 ging de gemeenteraad van Loosduinen akkoord met de totale annexatie van het grondgebied door de stad Den Haag.
De afspraak was dat het tuinbouwgebied zo min mogelijk aangetast zou worden, maar daar is niets van terecht gekomen.
Inmiddels is Loosduinen een volgebouwd onderdeel van de stad geworden.

Nat asfalt In de stad

Floris Arntzenius
Gezicht op het Noordeinde in Den Haag, Jaartal navragen bij Bies
Collectie Kunsthandel A.H. Bies, Eindhoven

Floris Arntzenius is bekend vanwege zijn schilderijen van drukbevolkte straten van Den Haag waarin het opvallend vaak regent.
In de tweede helft van de 19e eeuw worden er voor het eerst wegen geasfalteerd in de stad.
De Spuistraat, de Vlamingstraat en de Venestraat waren n van de eerste wegen die voorzien werden van asfalt. Arntzenius raakte
gefascineerd door de reflecterende werking van nat asfalt.
In zijn schilderijen probeert hij de weerspiegeling van figuren, wolken en gevels weer te geven.
Arntzenius behoort tot de tweede generatie van de Haagse School. In tegenstelling tot Mesdag die zich verzette tegen de industrialisatie en drukke steden, zocht Arntzenius juist de drukte van de stad op en omarmde hij het moderne leven van zijn tijd.

Boekenstalletjes en politiek In de stad

Karel Klinkenberg
Het Binnenhof, 1874
De Mesdag Collectie, Den Haag

Het Binnenhof is misschien wel een van de bekendste plaatsen van Den Haag.
Het is al eeuwenlang het centrum van de Nederlandse politiek. Op dit schilderij staat het Binnenhof van voor de restauratie in 1879 afgebeeld.
Toen Mesdag in Den Haag woonde stonden er op bepaalde dagen van de week twee boekenstalletjes op het Binnenhof.
En van deze boekenstalletjes behoorde tot de prominente boekverkopersfamilie Blok.
Veel politici en parlementaire journalisten behoorden tot de vaste klanten.

Pootje baden Haags Vermaak

Bernardus Johannes Blommers
Spelend kind, 1878 1894
De Mesdag Collectie, Den Haag

Scheveningen is zonder twijfel de populairste badplaats van Nederland. Sinds 1800 wordt Scheveningen langzaamaan geliefd als badplaats.
De meeste Nederlandse badplaatsen werden in de 19e eeuw ontwikkeld om rijke burgers ontspanning te bieden.
De zoute zee en zeelucht werden als gezond beschouwd en als medicijn tegen allerlei ziektes.
Mensen gebruikten badkoetsen waarin zij naar zee werden gereden en daar vervolgens konden uitstappen, zonder dat zij begluurd werden door andere badgasten.
Om van Scheveningen een badplaats van allure te maken werd het Kurhaus en de pier aangelegd, nog steeds twee belangrijke iconen van Scheveningen.
Dit meisje verdrijft haar tijd met het varen van een bootje in het water.

Arm en rijk Haags Vermaak

Anton Mauve
Te Scheveningen, 1875-1880
De Mesdag Collectie, Den Haag

Op dit schilderij is duidelijk het verschil te zien tussen de welgestelden die hun tijd verdrijven op het strand van Scheveningen en de arme burgers.
Op het eerste gezicht laat dit schilderij het chique karakter van de badplaats zien. Op het terras van hotel Zeerust zitten twee elegant geklede dames.
Met hun verrekijkers kijken zij naar de terugkomst van een vissersvloot. Aan de andere kant van het hek dat het terras omheint hebben een paar lokale vrouwen zich verzameld.
Zij kijken ook uit naar de vissers die terugkomen. Het contrast tussen het arme vissersdorpje Scheveningen en de chique badplaats is in de tijd van Mesdag enorm.
Terwijl de welgestelden zich vermaken in de zee en op het strand, wachten vissersvrouwen in spanning af of hun mannen en zoons veilig terugkeren van zee.